Bangladeş'teki KOBİ'lerin Dijital Olgunluğu, Sürdürülebilirlik ve Zorlukları: Pilot Anket Kanıtlarıyla Doğrulanan Bir Literatür Taraması


Özet Görüntüleme: 74 / PDF İndirme: 26

Yazarlar

  • Omar Faruque PhD in Economics, Ege University, Izmir, Turkey, and Assistant Professor, Department of Economics, Stamford University Bangladesh, Ramna, Dhaka.
  • Md. Abdullah Graduate Student, Department of Economics, Stamford University Bangladesh, Ramna, Dhaka.
  • Mim Graduate Student, Department of Economics Stamford University Bangladesh, Ramna, Dhaka.

DOI:

https://doi.org/10.65826/CenRaPS.8.1.1.176

Anahtar Kelimeler:

CMSMEs, Digital Maturity, Green Business Practices, Financial Constraints, Capability Gap.

Özet

Bangladeş’teki CMSME sektörü ülke ekonomisinin omurgasını oluşturmasına rağmen, üst düzey politika literatürü ile girişimcilerin karşılaştığı pratik gerçeklikler arasında belirgin bir “kapasite açığı” bulunmaktadır. Bu çalışma, sistematik bir literatür taramasını CMSME sahiplerine uygulanan yapılandırılmış bir pilot anketten elde edilen birincil ampirik kanıtlarla karşılaştırarak söz konusu kopukluğu ele almaktadır. Betimleyici bir araştırma tasarımının kullanıldığı çalışmada, dijital olgunluk, sürdürülebilirlik ve operasyonel zorluklara ilişkin teorik çerçeveler ile gerçek davranışlar arasındaki yakınsama ve ayrışma noktaları incelenmiştir. Bulgular, internet erişiminin yüksek olmasına (yüzde 98) rağmen, bu sektörde “dijital benimsemenin” politika tartışmalarında sıklıkla varsayıldığı gibi resmi web sitesi kullanımı veya veri işleme faaliyetlerinden ziyade ağırlıklı olarak gayriresmî uygulamalar tarafından yönlendirildiğini ortaya koymaktadır. Çalışma, işletme sahiplerinin “çevre dostu ürünler” satmayı önceliklendirdiği piyasa odaklı bir sürdürülebilirlik yaklaşımını tanımlamaktadır. Finansal yönetim ihtiyaçları ve ihracat desteğine ilişkin zorluklar başlıca engeller olarak belirtilmiştir. Bulgular ayrıca önemli bir kurumsal boşluğa işaret etmektedir; zira girişimciler beceri eksikliklerini gidermek için büyük ölçüde öz-öğrenme ve mentorluk mekanizmalarına dayanmakta, resmi devlet desteği veya eğitim programlarından sınırlı ölçüde yararlanmaktadır. Çalışma, altyapı genişletme odaklı politikalardan yetkinlik geliştirmeye geçiş yapılmasını önermekte; özellikle işletmelere yönelik hedeflenmiş dijital okuryazarlık eğitimlerinin ve yeşil iş uygulamalarına geçişi desteklemek amacıyla doğrudan finansal teşviklerin uygulanmasını savunmaktadır.

Referanslar

Islam, A. H., Sarker, M. R., Hossain, M. I., Ali, K., & Noor, K. A. (2021). Challenges of Small-and Medium-Sized Enterprises (SMEs) in business growth: A case of the footwear industry. Journal of Operations and Strategic Planning, 4(1), 119-143.

Abtahi, A. T., et al. (2023). "A study on the impact of E-commerce adoption for enhancing supply chain efficiency in Bangladesh SMES." Business and Economics in Developing Countries 1(1): 29-33.v

Aktar, S., & Kabir, A. N. M. J. (2024). A comprehensive study on sustainable entrepreneurship for cottage, micro, small, and medium enterprises in Bangladesh. European Journal of Sustainable Development Research, 8(2), em0254. https://doi.org/10.29333/ejosdr/14406

Ali, M. R., & Islam, M. A. (2018). Present status of SMEs and SME financing in Bangladesh: An overview. Journal of Science and Technology, 8(1), 55-71.Ali, M. R., & Islam, M. A. (2018). Present status of SMEs and SME financing in Bangladesh: An overview. Journal of Science and Technology, 8(1), 55-71.

Alauddin, M. D., & Chowdhury, M. M. (2015). Small and medium enterprises in Bangladesh: Prospects and challenges. Global Journal of Management and Business Research, 15(7), 11.

Bangladesh Bank. (2024). CMSME sector performance: GDP contributions and employment, FY22. https://www.bb.org.bd

Bangladesh Bank. (2024a). CMSME employment trends: Industrial jobs, growth rates, and women's participation. https://www.bb.org.bd

Banu, S. (2020). Barriers to Innovation in SMEs: A Context of Bangladesh. Bangladesh Journal of MIS, 8(1), 1-25.

Bhuiyan, M. R. (2023). The Challenges and Opportunities of the Post-COVID Situation for Small and Medium Enterprises (SMEs) in Bangladesh. PMIS Review, 2(1). https://doi.org/10.56567/pmis.v2i1.14

Bpeace.org. (2025). The role of MSMEs in worldwide GDP and employment. https://www.bpeace.org

Alauddin, M. D., & Chowdhury, M. M. (2015). Small and medium enterprises in Bangladesh: Prospects and challenges. Global Journal of Management and Business Research, 15(7), 11.

Egc, M. S. N. M. (2025). Sustainable Financial Practices and Their Impact on SME Growth in Bangladesh: A Comparative Study. 2454.

Freiheit.org. (2024). CMSMEs in Bangladesh: Backbone of the economy. https://www.freiheit.org/bangladesh

Hasan, M. J., & Rahman, M. S. (2023). Determinants of eco-innovation initiatives toward sustainability in manufacturing SMEs: Evidence from Bangladesh. Heliyon, 9(7).

Hossain, M. B., Dewan, N., Senin, A. A., & Illes, C. B. (2025). Evaluating the utilization of technological factors to promote e-commerce adoption in small and medium enterprises. Electronic Commerce Research, 25(1), 349–368. https://doi.org/10.1007/s10660-023-09692-7

Islam, S., & Hossain, F. (2018). Constraints to small and medium-sized enterprises development in Bangladesh: Results from a cross-sectional study. The European Journal of Applied Economics, 15(2), 58–73. https://doi.org/10.5937/EJAE15-17015

Khalil, I., Haque, R., bin S Senathirajah, A. R., Chowdhury, B., & Ahmed, S. (2022). Factors affecting the growth of SMEs in Bangladesh: a structured equation modeling approach. International Journal of eBusiness and eGovernment Studies, 14(3), 578-593.

Mazumder, M. S. N. (2025). Sustainable financial practices and their impact on SME growth in Bangladesh: A comparative study. International Journal of Research and Innovation in Social Science, 9(14), 2166–2179.

McKinsey Global Institute. (2024). MSMEs and global GDP: Country variations in economic impact. McKinsey & Company.

Mohiuddin, M., & Al-Amin, S. (2022). Green Management in SMEs of Bangladesh: Present Scenario, Implementation Obstacles and Policy Options. 85(1).

Muhammad, M., & Al-Amin, S. (2022). Green management in SMEs of Bangladesh: Present scenario, implementation obstacles, and policy options. American Scientific Research Journal for Engineering, Technology, and Sciences, 85(1), 278–286.

Rahaman, M. A., Taru, R. D., Ahammad, I., Durgude, U., & Ali, I. (2024). Impact of dynamic capabilities and green HR on sustainable performance in SMEs. Problems and Perspectives in Management, 22(4), 693–703.

Thakur, O. A., Alam, M. K., & Masum, M. H. (2022). The Problems and Challenges of Small and Medium Enterprises in Bangladesh. Journal of Business and Development Studies (JBDS), 1(1), 53-71.

United Nations. (2023). Employment in Bangladesh's cottage industries: Scale and impact. United Nations Department of Economic and Social Affairs.

United Nations, & World Farmers' Organisation. (2025). Micro-, small, and medium-sized enterprises: Global economic contributions.

Yayınlanmış

2026-04-02

Nasıl Atıf Yapılır

Faruque, O., Abdullah, M., & Mim. (2026). Bangladeş’teki KOBİ’lerin Dijital Olgunluğu, Sürdürülebilirlik ve Zorlukları: Pilot Anket Kanıtlarıyla Doğrulanan Bir Literatür Taraması. CenRaPS Journal of Social Sciences, 8(1), 1–17. https://doi.org/10.65826/CenRaPS.8.1.1.176

Sayı

Bölüm

Articles